Plastic in de oceaan: de feiten, gevolgen en nieuwe EU-regels

Ontdek de belangrijkste feiten over plastic in de oceaan met onze infografieken, ontdek de impact ervan en hoe de EU optreedt om plastic zwerfafval in de zeeën te verminderen.

De resultaten van de huidige plastic wegwerpcultuur zijn overal te zien op de zeekusten en in de oceanen. Plastic afval vervuilt de oceanen in toenemende mate en volgens één schatting bevatten de oceanen in 2050 meer plastic dan vis in gewicht.

Kunststoffen is een van de zeven gebieden die de Europese Commissie als cruciaal beschouwt voor het bereiken van een circulaire economie in de EU tegen 2050. Naast de Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie, die het gebruik van microplastics zou uitbannen, komt de Commissie naar verwachting later dit jaar met meer voorstellen om plastic afval, waaronder microplastics, aan te pakken.

Lees meer over wat de EU doet om plasticvervuiling te verminderen

EU-regels, aangenomen door Europarlementariërs op 27 maart 2019, pakken verloren vistuig en de 10 plastic producten voor eenmalig gebruik aan die het meest worden aangetroffen op Europese kusten. Samen zijn deze twee groepen verantwoordelijk voor 70% van het zwerfvuil op zee. Deze nieuwe regels werden ook goedgekeurd door de Raad in mei 2019.

Probleem

Plastic maakt niet alleen een puinhoop op de kusten, het is ook schadelijk voor zeedieren die verstrikt raken in grotere stukken en kleinere stukken voor voedsel aanzien. Inname van plastic deeltjes kan verhinderen dat ze normaal voedsel verteren en kan giftige chemische verontreinigende stoffen aantrekken naar hun organismen.

Mensen eten plastic via de voedselketen. Hoe dit hun gezondheid beïnvloedt is onbekend.

Zwerfvuil op zee veroorzaakt economische verliezen voor sectoren en gemeenschappen die afhankelijk zijn van de zee, maar ook voor fabrikanten: slechts ongeveer 5% van de waarde van plastic verpakkingen blijft in de economie – de rest wordt letterlijk gedumpt.

EU-verbod op plastic voor eenmalig gebruik

De meest effectieve manier om het probleem aan te pakken is voorkomen dat er meer plastic in de oceaan terechtkomt.

Plastic voorwerpen voor eenmalig gebruik vormen de grootste afvalgroep die op zeekusten wordt aangetroffen: producten zoals plastic bestek, drankflessen, sigarettenpeuken of wattenstaafjes vormen bijna de helft van al het zwerfvuil op zee.

Om dit probleem aan te pakken heeft de EU een totaalverbod ingesteld op plastic artikelen voor eenmalig gebruik waarvoor al alternatieven van andere materialen beschikbaar zijn: wattenstaafjes, bestek, borden, rietjes, roerstaafjes en ballonstokjes. Europarlementariërs hebben ook producten van oxo-afbreekbaar plastic en fastfoodverpakkingen van polystyreen aan de lijst toegevoegd.

Een reeks andere maatregelen werd goedgekeurd:

• Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, met name voor tabaksbedrijven, om de toepassing van het principe “de vervuiler betaalt” te versterken. Deze nieuwe regeling zal ook gelden voor vistuig, om ervoor te zorgen dat producenten, en niet de vissers, de kosten dragen voor het ophalen van netten die op zee verloren gaan.
• Inzameldoelstelling van 90% in 2029 voor drankflessen (bijvoorbeeld door statiegeldsystemen)
• Een doelstelling voor 25% gerecycled materiaal in plastic flessen tegen 2025 en 30% tegen 2030
• Etiketteringsvereisten voor tabaksproducten met filters, plastic bekers, maandverband en vochtige doekjes om gebruikers erop te wijzen dat ze deze op de juiste manier moeten verwijderen
• Bewustmaking

Voor vistuig, dat goed is voor 27% van het zwerfvuil op zee, zouden producenten de kosten moeten dekken van het afvalbeheer van havenontvangstvoorzieningen. De EU-landen zouden tegen 2025 ook minstens 50% van het verloren vistuig per jaar moeten inzamelen en 15% ervan moeten recyclen.

Invloed van zwerfvuil op de visserij

In een resolutie die op 25 maart is aangenomen, roept het Europees Parlement op tot maatregelen om zwerfvuil op zee dringend te verminderen, waaronder meer beperkingen voor plastic voor eenmalig gebruik en meer gebruik van duurzaam gemaakte materialen voor vistuig.

Europarlementariërs hebben benadrukt hoe afval in zee schadelijk is voor ecosystemen en consumenten, maar ook voor visserijactiviteiten en vissers.

Afval van visserij en aquacultuur is goed voor 27% van het mariene afval. Om het fenomeen van “spookvistuig” (het verlies van vistuig op zee) aan te pakken, willen Europarlementariërs het in kaart brengen, rapporteren en traceren, evenals investeren in onderzoek en innovatie om milieuvriendelijke visuitrusting te ontwikkelen. Ze roepen de Commissie ook op om de geleidelijke afschaffing van geëxpandeerd polystyreen containers en verpakkingen van visserijproducten voor te stellen, evenals alle onnodig plastic en verpakkingen in het algemeen.

Europarlementariërs willen ook een versterkte maritieme visie zien in de Europese Green Deal, de Biodiversiteitsstrategie en de Farm to Fork Strategie en roepen de Commissie op om de ontwikkeling van een circulaire economie in de visserij- en aquacultuursector te versnellen.